Dualisme

dualismeindepolitiekHoewel er sinds 2002 sprake is van de wet “Dualisering gemeentebestuur” wordt de laatste tijd gedaan alsof het fenomeen pas in 2017 Enkhuizen heeft bereikt en daar tot verbluffende resultaten heeft geleid.

Dualisering betreft de taakverdeling tussen bestuurders en volksvertegenwoordigers. De bestuurders (in de gemeente B & W) besturen, de volksvertegenwoordigers stellen niet alleen de kaders vast waarbinnen er bestuurd moet  worden, maar controleren ook of de bestuurders binnen die kaders zijn gebleven.

Op papier reuze simpel, dus wat kan er in hemelsnaam misgaan? In de praktijk van alles.

Om te beginnen ontberen raadsleden gewoonlijk inzicht en kennis om kaders te stellen. Dat geldt ook voor een groot aantal bestuurders, zodat het er in de praktijk op neer komt dat ambtenaren zelf de kaders stellen waarbinnen ze hun werkzaamheden uitvoeren.

Zij stellen het raadsvoorstel op dat wordt voorgelegd aan B & W, die het (na het te hebben goedgekeurd) ter goedkeuring voorlegt aan de raad. Die mag (als eindverantwoordelijke) nog wat tekstuele aanpassingen doen, maar de praktijk leert dat de voorstellen daar gewoonlijk niet beter van worden.

Ambtenaren nemen gewoonlijk ruimschoots de tijd om een voorstel te formuleren. De kans dat relatieve amateurs (wat raadsleden uiteindelijk toch zijn) daar binnen 4 weken nog verbeteringen in aan kunnen brengen is gewoonlijk minimaal. Ik weet dat dit hun democratisch recht is, maar de uitoefening van dat recht vormt geen garantie voor een beter resultaat.

Laten we vooral realistisch blijven. Ambtenaren creëren gewoonlijk geen kaders waarmee ze zichzelf (en de bestuurders die daarover verantwoording moeten afleggen) in moeilijkheden zouden kunnen brengen. De meeste kaders bevatten dikwijls allerlei  voorbehouden (die dienst doen als ontsnappingsclausules voor bestuurders), mochten de dingen niet volgens verwachting gaan.

Samenvattend, bestuurders en ambtenaren hebben er geen belang bij dat er kaders worden gesteld waaraan ze mogelijkerwijs niet kunnen voldoen. In dat opzicht is het ambitieniveau (uit eigen belang) tamelijk bescheiden.

Daarentegen hebben volksvertegenwoordigers, aangespoord door een vaak ongeduldig electoraat (dat wel graag zaken gerealiseerd wil zien) wel een hoog ambitieniveau, maar beschikken ze niet over het vermogen om dat in realistische kaders vast te leggen.

Een herkenbaar verschijnsel. Raadsleden die voortdurend gas willen geven, terwijl bestuurders (op verzoek van de ambtelijke organisatie) voortdurend het rempedaal intrappen.

Vormt het dualisme een oplossing voor deze tegengestelde belangen? Nauwelijks. Wie er moeite mee heeft kaders te formuleren, zal het ook moeilijk vinden te beoordelen of men bij de uitvoering binnen de kaders is gebleven. En mocht dat niet het geval blijken te zijn, de ernst daarvan te beoordelen en passende maatregelen te nemen.

Het enige wat dualisme nastreeft is een theoretische afstand scheppen tussen bestuur en haar toezichthouders, wat door de meeste toezichthouders echter nauwelijks op prijs wordt gesteld.

Omdat raadsleden zichzelf liever zien als (mede) bestuurder dan als toezichthouder, is  het effect (dat het dualisme beoogt na te streven) in de praktijk nauwelijks zichtbaar.

Als we terugkijken over de afgelopen 4 jaar dan blijkt dat de raad regelmatig te kort is geschoten in haar toezichthoudende taak. Daar is (ondanks de zogenaamde invoering van het dualisme) in het afgelopen jaar nauwelijks iets aan verbeterd.

College en raad zijn wat welwillender tegenover elkaar komen te staan, maar de echte  taak van de raad, het houden van effectief toezicht op het gevoerde beleid, is er niet of nauwelijks beter op geworden en is nog even oppervlakkig als daarvoor.

Zolang de raad weigert om kritiek vanuit de samenleving (op haar functioneren) serieus te nemen, zie ik weinig reden voor optimisme.

Auteur: Pim

Hoe lang blijft een democratie nog een democratie, als alleen het recht van de sterkste geldt?

Reageer !

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s