Gedragscode.

Gemeenteraad_Enkhuizen_internetAfgelopen week ben ik van internetprovider veranderd.

Ander modem, hier en daar wat stekkertjes veranderen, wat kan er misgaan? Helaas, in de centrale moesten er ook wat draadjes veranderd worden en dat ging niet geheel volgens plan.

Dus toch een kleine week zonder telefoon en internet. Klein leed dat inmiddels weer is overwonnen.

Gelukkig niets bijzonders in de lokale politiek. De commissie BOFS behandelde een gedragscode voor leden van de raad die tot doel heeft de integriteit van raadsleden op een hoger niveau te brengen.

Vormt deze gedragscode de oplossing van een probleem? Niet dat ik weet, maar wat de menselijke natuur betreft vertrouw ik nu eenmaal meer op eeuwenoude volkswijsheden dan gedragscodes.

“Wie het dichtst bij het vuur zit, warm zich het best”.

“Wie appelen vaart, wie appelen eet”.

“Omwille van het smeer likt de kat de kandeleer”.

“Wie betaalt, bepaalt”.

Ik vind het altijd weer ontroerend om te zien dat er allerlei beroepsgroepen zijn die hun best doen om (met behulp van een gedragscode) te bewijzen dat deze zegswijzen niet op hen van toepassing zijn.

Ik denk daarbij even aan politici, makelaars, advocaten en handelaars in tweedehands auto’s.

De discussie over dit onderwerp was (als gebruikelijk onder onze spek en bonen politici) tamelijk verwarrend.

Commissielid Stemmler (SP) zag een duidelijk verband tussen integriteit en onwelvoeglijk taalgebruik en zag daarom graag een definitie van het begrip respect in het document opgenomen.

Van der Pijl (NE) op zijn beurt zag weer niets in definities en hield meer van vage omschrijvingen waar je alle kanten mee op kunt.

Klein probleempje bij dit alles was natuurlijk wat te doen als er een raads- of commissielid was, dat zich niet hield aan de gedragscode.

Verschillende commissies passeerden de revue. Wellicht ligt hier een mooie taak voor de nestor van de raad.

Het (wat mij betreft) meest controversiële artikel 4 werd weliswaar door van Marle (D66) aangestipt, maar verder nauwelijks besproken.

In dit artikel worden geheimhouding en vertrouwelijkheid op één hoop gegooid.

Het zou mooi zijn als D66 (of welke partij dan ook) daar eens een beschouwing over schreef, maar de kans daarop acht ik betrekkelijk gering.

De Enkhuizer politieke cultuur voorziet er nu eenmaal niet in, dat er over iets gediscussieerd kan worden voordat er een besluit is genomen. Als ze daar nu eens een gedragscode voor zouden schrijven dan zou er misschien iets verbeteren.

Instructiefilmpje over integriteit hieronder.

Auteur: Pim

Hoe lang blijft een democratie nog een democratie, als alleen het recht van de sterkste geldt?

9 gedachten over “Gedragscode.”

  1. Artikel 4.2 is altijd geldig om de simpele reden dat het direct is overgenomen uit de Algemene Wet Bestuursrecht (Artikel 2.5 lid 1)
    Dat hij is overgenomen is een kwestie van duidelijkheid. In die zin zou een schending op de eerste plaats een schending van de AWB zijn, ongeacht wat de gedragscode voorschrijft.

    Bij wijze van verduidelijking, hier een interessant artikel uit BinnenlandsBestuur. Het is wel een oudje, stamt uit 2010:

    http://www.binnenlandsbestuur.nl/bestuur-en-organisatie/nieuws/geheim!.149023.lynkx

    Like

    1. Het verschil is natuurlijk dat bij een overtreding van de wet, de rechter moet oordelen, terwijl bij een overtreding van de gedragsregels het een interne commissie is die daar (in besloten vergadering) daar een oordeel over uitspreekt.

      Ik ken de jurisprudentie op dat gebied niet, maar ik ga er van uit dat het uitgangspunt van de rechter zal zijn dat alles openbaar is tenzij er gegronde redenen zijn om een kwestie in beslotenheid (of onder geheimhouding) te behandelen.

      Ik heb overigens geen formeel bezwaar tegen besloten vergaderingen, maar vind dat besluiten daarover beter geregeld zouden moeten worden. Ik mijn opvattingen hierover hier neergelegd.

      https://pimsep.wordpress.com/2015/11/25/afwachten-5/ Het idee is door Langbroek overgenomen, maar helaas geen enkele reactie (discussie) van welke partij dan ook.

      Like

    2. Overigens vraag ik me ook af in hoeverre de AWB van toepassing is op de gekozen leden van de raad. Als je de raad ziet als de lokale wetgevende macht (en wat is daar op tegen) dan is de AWB niet op haar van toepassing.

      Daar zullen goede gronden voor zijn. De vraag is dan ook in hoeverre het verstandig is om bepalingen van de AWB (via een omweg) alsnog van toepassing te verklaren op de leden van de raad.

      In ieder geval vind ik dat dit aspect meer aandacht verdiend dan het tot dusver heeft gekregen.

      Ik wijs in dit verband maar even op art 4.1.

      >Een raads- of commissielid betracht maximale openheid als het gaat om zijn eigen beleid en beslissingen en om de beweegredenen daarvoor. Hij handelt in overeenstemming met de Gemeentewet en met de Wet openbaarheid van bestuur.<

      Alleen al op dat onderdeel zijn vrijwel alle raadsfracties ernstig in gebreke gebleven. Tenzij je de paar minuten spreektijd tijdens een raads- of commissievergadering natuurlijk gelijk stelt aan maximale openheid.

      Like

      1. Belangrijk om gescheiden te houden wat absoluut is en wat uitgelegd moet worden naar de situatie.

        Het absolute:
        Wat betreft de AWB, die is wel degelijk van toepassing op raadsleden. Artikel 2.5 (zoals in gedragscode 4.2) gaat uit van
        “Een ieder die is betrokken bij de uitvoering van de taak van een bestuursorgaan”
        Gemeentewet artikel 6 stelt dat de gemeenteraad een bestuursorgaan is en in die zin is de AWB van toepassing op de raad.

        Wat naar de situatie uitgelegd moet worden: of een commissie- of raadslid open genoeg is. Over dat standpunt kunnen we dagen ouwehoeren dus laten we dat per punt bezien. Er is namelijk wel een verschil tussen wat moet en wat wenselijk is.

        Like

        1. >Een ieder die is betrokken bij de uitvoering van een taak van een bestuursorgaan.<

          Volgens mij zijn raadsleden niet betrokken bij de uitvoering van taken, maar worden zij geacht daar (via het college) toezicht op uit te oefenen. Het lijkt me eerlijk gezegd verstandig dat de raad op dit punt advies vraagt aan een onafhankelijk jurist die de materie kent.

          Er moet een reden zijn waarom de AWB niet van toepassing is op de wetgever (leden van de Staten Generaal). Ik stel me voor dat diezelfde reden ook van toepassing is op de leden van een Gemeenteraad.

          Zolang je die (formele) reden niet kent en zolang je niet zeker weet of de AWB van toepassing is op de leden van een gemeenteraad, moet je je afvragen of het verstandig is bepaling vanuit de AWB klakkeloos over te nemen in gedragsregels.

          Het gevaar is niet denkbeeldig dat je jezelf als raad beperkingen oplegt die niet voortvloeien uit wettelijke bepalingen.

          In zijn algemeenheid staan de uitvoerende instanties (regering/college) niet te trappelen om de controle op hun doen en laten zo effectief mogelijke te regelen. De afgelopen week hebben we er getuige van kunnen zijn dat er een speciale commissie moest komen om de waarheid t.a.v. de Teevendeal boven water te krijgen.

          Op lokaal niveau is dat eerder slechter dan beter geregeld. Dus voordat je je als raad in een bepaald keurslijf laat persen zou je op zich minst op je hoede moeten zijn.

          Like

  2. Vormt de gedragscode een oplossing voor een probleem? Natuurlijk niet, een stapel papier heeft nog nooit wat opgelost (op kieperende tafels na).

    Het belangrijkste is dat we de route beschrijven die men moet lopen bij een (vermeende) integriteitsschending.
    Als de [kies hier uw commissie] de handvatten maar heeft om tot een zuiver oordeel te komen, moet het goed zijn.

    Hoewel ik mevr. Stemmlers ijver waardeer, denk ik dat VanDaleDefinities een schijnzekerheid geven. De [kies hier uw commissie] moet vanuit de situatie komen tot een definitie. Wanneer er sprake is van (vermeende) schending verkies ik het wetboek boven het woordenboek. Hoop dat we dat in de praktijk handen en voeten zullen geven (mocht dat nodig zijn).

    Rest mij te zeggen dat deze code en de daarin beschreven routes moeten dienen als laatste redmiddel, niet als kapstok voor politieke onvrede.

    Like

    1. De wat knullige gedachte hierachter is natuurlijk dat wij (raads- en commissieleden) zijn integer want we hebben een commissie ingesteld die daar over waakt.

      Veel gevaarlijker is het dat er en passant allerlei regenteske (en daarom dubieuze) fatsoensnormen worden opgelegd waarop raadsleden (binnenskamers natuurlijk) kunnen worden aangesproken en onder druk worden gezegd. Opdat zij zich zullen gedragen overeenkomstig de wensen van de meerderheid. In veel gevallen ook de wens van het college.

      Zo worden geheimhoudingsplicht (wettelijk verankerd en soms nuttig en noodzakelijk) op één hoop gegooid met vertrouwelijk. (Gewoonlijk totaal overbodig en voornamelijk gebruikt om desinformatie te kunnen verstrekken).

      Het zou mooi zijn als partijen zich daarover eens in het openbaar zouden uitspreken, voordat men zich in dit keurslijf laat wringen.

      Like

      1. Een integriteitscommissie in de vorm zoals jij aangeeft lijkt mij ook hoogstonwenselijk. Ik doel op de commissie die in het leven geroepen wordt in geval van vermeende schending.

        Die willekeur lijkt mij gedekt. Als men over wilt gaan tot strafrechtelijke vervolging zal het zijn basis moeten hebben in de wet. Als de raad inbreuk constateert van een gedragscode mogen wij dat als onwenselijk benoemen, true. Maar om daadwerkelijk tot strafvervolging over te gaan zal de rechter toch echt de hogere wetten gebruiken.

        Het verschil vertrouwelijk en geheim is ontegenzeggelijk vastgesteld in de wet. Die horen we in de afweging te gebruiken. Daar kan in een gedragscode veel over geschreven worden, maar als het de wet tegenspreekt gaan hogere wetten voor.

        Wat betreft de wenselijke gedragingen is er boven alles het – alom bekende – recht op vrijheid van meningsuiting. Zolang die geldt kan een raadslid op de inhoud zeggen wat zij wil. Die passeer je niet met een gedragscode, dus daar hoeft men niet van onder de indruk zijn.

        Like

        1. We kunnen dus vaststellen dat de Enkhuizer raad op het punt staat zichzelf een aantal beperkingen op te leggen die betrekking hebben op transparant bestuur. Ik wijs even op artikel 4.2

          Een raads- of commissielid die de beschikking krijgt over gegevens waarvan hij het geheime of vertrouwelijke karakter kent of redelijkerwijs moet vermoeden, is verplicht tot geheimhouding van die gegevens, behalve als de wet hem tot mededeling verplicht.

          Dit komt er in concreto op neer dat een raads- of commissielid dat verslag doet over de laatst gehouden (besloten) REZ vergadering zich schuldig maakt aan een overtreding van de gedragsregels of misschien wel erger, in strijd handelt met het voorgenomen raadsbesluit.

          Is de integriteit van het openbaar bestuur gediend met deze gedragsregel? Uiteraard niet, de integriteit van het openbaar bestuur is het meest gediend met openbaarheid.

          Kortom, de integriteit van raadsleden (die wat mij betreft niet ter discussie hoeft te staan) wordt aangegrepen om gedragsregels in te stellen die een nadrukkelijke bedreiging vormen voor de integriteit van het openbaar bestuur.

          Like

Laat een reactie achter op Pim Reactie annuleren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s