Window dressing.

windowIk mijn vorige column beweer ik, dat de mores van een groep (de ongeschreven gedragsregels) bepalender zijn voor het gedrag van de leden van zo’n groep dan de formele (geschreven) gedragsregels. Logisch, want een mores worden van generatie op generatie doorgegeven en ze zijn (in de meeste gevallen) ouder dan de geschreven gedragsregels.

Belangrijke onderdelen van een mores zijn. Strikt hiërarchische organisatie. Loyaliteit ten opzichte van de groep (in ruil voor bescherming door de groep) en respect voor senioriteit.  Eigenschappen die hogelijk gewaardeerd in worden in uiteenlopende organisaties als de overheid (met in bijzondere mate het leger) en de maffia.

Naar mate men stijgt binnen een organisatie worden ook de eisen van de mores dwingender. Wie wil door dringen tot het “old boys network” zal om te beginnen de daar heersende mores moeten onderschrijven.

Voor de lagere posities binnen een organisatie wordt er geselecteerd op basis van bekwaamheid, voor de hogere posities geldt voornamelijk dat men zich de mores van die organisatie eigen dient te maken en is bekwaamheid van ondergeschikt belang.

Het “glazen plafond” waar vrouwen over spreken heeft niets te maken met hun bekwaamheid, maar alles met hun onwil zich te conformeren aan een bestaande mores. Eufemistisch aangeduid met “bedrijfscultuur”.

De eerstkomende gemeenteraadsvergadering zal er een verordening op het onderzoeksrecht van de gemeenteraad worden aangenomen.

Dat recht bestaat al geruime tijd, de verordening regelt op welke wijze van dat recht gebruikt kan worden gemaakt. Men heeft daarvoor aansluiting gezocht bij een modelverordening van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten.  Daar zal dus verder weinig mis mee zijn.

Ongetwijfeld zal de introductie van deze formele gedragsregel door iedereen worden toegejuicht. Tegelijkertijd vrees ik dat het effect ervan te verwaarlozen zal zijn, omdat de bestaande mores een effectief gebruik zal verhinderen. Daartoe een voorbeeld uit het verleden.

Op 1 november 2012 schreef ik een column over het budgetrecht, waarin ik betoogde dat de toenmalig wethouder veel meer had uitgegeven (aan een onderzoek naar de mogelijkheid tot verbouwing van de Drommedaris) dan hem door de raad was toegestaan.

Daarbij ging het om een bedrag van ongeveer een half miljoen.

Dat was een flagrante schending van het budgetrecht van de raad.

Het budgetrecht regelt dat een college nooit meer mag uitgeven dan haar door de raad is toegestaan. Dat toestaan gebeurt in de eerste plaats door het goedkeuren van een begroting en vervolgens, als die niet toereikend blijkt te zijn, door goedkeuring van aanvullende kredieten.

Het budgetrecht en het recht op volledige (en tijdige) informatie zijn de voornaamste instrumenten waarmee een raad haar controlerende functie kan uitoefenen. Worden deze rechten door een college met de voeten getreden, dan kan van effectieve controle geen sprake meer zijn. Logisch dat er in die gevallen gesproken wordt van een politieke doodzonde. Wat uiteindelijk kan leiden tot het opzeggen van het vertrouwen.

Een uiterst zwaarwegend punt dus en daarom is het des te opmerkelijk dat de Enkhuizer raad daar geen enkel woord aan heeft vuil gemaakt, waardoor het duidelijk wordt dat de informele omgangsvormen (mores) vele malen belangrijker worden geacht, dan de formele omgangsvormen.

Er  werd een aanleiding gezocht die het college in staat moest stellen vrijwillig op te stappen, waarna ze met vlag en wimpel kon worden uitgezwaaid.

Min of meer hetzelfde wat we nu in de landelijke politiek hebben zien gebeuren. Ook hier geen verantwoording afleggen over het gevoerde beleid, maar een vertrek via de achterdeur.

Samengevat, het is natuurlijk prima dat je als raad je formele rechten door middel van een verordening vastlegt, maar het is natuurlijk niet meer dan “window dressing” als je het gebruik van die verordening laat afhangen van een informele gedragscode of mores.

Auteur: Pim

Hoe lang blijft een democratie nog een democratie, als alleen het recht van de sterkste geldt?

Reageer !

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: